Materiał zecerski

Czcionka
Czcionka

Czcionki

Czcionka to podstawowy materiał zecerski używany do ręcznego składania tekstów. Ma postać prostopadłościanu składającego się ze słupka i główki. Górna płaszczyzna główki (oczko), jest tak uformowana, że daje na odbitce obraz litery, cyfry, znaku lub ornamentu.

Materiał czcionek

Czcionki mogą być wykonywane stopu drukarskiego (stopu ołowiu z antymonem i cyną), drewna, tworzyw sztucznych itp.

Sygnatura czcionki

Sygnatura to rowek (lub rowki) na przedniej płaszczyźnie czcionki, ułatwiający rozpoznawanie i rozróżnianie czcionek, a także ich ustawianie w wierszowniku.

Wymiary czcionek

Czcionkę można opisać trzema wymiarami: wysokość czcionki (wysokość składu), stopień czcionki (kegel) i grubość (szerokość) czcionki

Wysokość czcionki

Wysokość czcionki (suma wysokości słupka i główki) jest w Polsce znormalizowana i wynosi 23,566 mm, co jest równe 62⅔ punktu typograficznego. Jest to tak zwana wysokość paryska czcionki, w odróżnieniu na przykład od wysokości lipskiej, która wynosi 66 punktów (24,809 mm) czy petersburskiej, która wynosi 66¾ punktu (25,094 mm).

Justunek drobny
Justunek drobny
Wielkości justunku drobnego
Wielkości justunku drobnego
Półkwadraty, konkordanse, kwadraty
Półkwadraty, konkordanse, kwadraty
Babaszki
Babaszki
Interlinie
Interlinie
Justunek długi
Justunek długi

Justunek

Justunek (materiał ślepy) to materiał zecerski służący do wypełniania miejsc, które nie dają odbitki w procesie drukowania. Justunek ma wysokość 54 punktów (około 20,3 mm)

Justunek drobny

Grubość od 1 do 20 punktów.

  • Spacja: grubość mniejsza od połowy stopnia.
  • Półfiret: grubość równa połowie stopnia.
  • Firet (czwartnik): grubość równa stopniowi.
Justunek średni

Grubość od 24 do 84 punktów.

  • Półkwadrat: grubość 24 punkty (2 cycera)
  • Konkordans: grubość 36 punkty (3 cycera). Dawniej nazywany trojnikiem.
  • Kwadrat: grubość 48 punktów (4 cycera). Dawniej nazywany calnikiem.
  • Babaszka: stopień 48 punktów (4 cycera) i grubość 24 punkty (2 cycera), 36 punktów (3 cycera) lub 48 punktów (4 cycera).
  • Interlinia drobna: długość 60 punktów (5 cycer), 72 punkty (6 cycer) i 84 punkty (7 cycer) w stopniach od 1 do 4 punktów.
Justunek długi

Długość od 8 do 28 cycer.

  • Interlinia długa: długość od 96 punktów (2 kwadraty) do 336 punktów (7 kwadratów) w stopniach od 1 do 4 punktów.
  • Ryga (regleta): długość od 96 punktów (2 kwadraty) do 336 punktów (7 kwadratów) od 6 do 20 punktów.
  • Sztabik: długość od 96 punktów (2 kwadraty) do 336 punktów (7 kwadratów) w stopniach 24 punkty (2 cycera), 36 punktów (3 cycera) i 48 punktów (4 cycera).
Obsadniki
Obsadniki

Obsadniki

Obsadnik (szteg) to gruby justunek żeliwny, służący do wypełnienia w formie drukarskiej marginesów i dużych miejsc niedrukujących.

Linie
Linie

Linie

Linia to materiał zecerski z oczkiem, które daje odbitkę linii.

Rodzaje linii ze względu na konstrukcję:

  • Linia pełna to linia, której oczko daje odbitkę o grubości równej jej stopniowi.
  • Linia niepełna to linia, której oczko daje odbitkę o grubości mniejszej od stopnia tej linii.

Rodzaje linii ze względu na grubość odbitki:

  • Linia cienka to linia niepełna, której oczko daje odbitkę linii o grubości 0,2 punktu.
  • Linia pogrubiona to linia niepełna o stopniu 2 punktów, której oczko daje odbitkę linii o grubości 0,4 punktu.
  • Linia pogrubiona działowa to linia niepełna o stopniu 4, 6, 8 lub 12 punktów, której oczko daje odbitkę linii o grubości 0,4 punktu.
  • Linia półgruba to linia pełna lub niepełna, której oczko daje odbitkę linii o grubości 1 punktu.
  • Linia gruba to linia, której oczko daje odbitkę linii o grubości 2 punktu.
  • Linia bardzo gruba to linia, której oczko daje odbitkę linii o grubości powyżej 2 punktów.

Rodzaje linii ze względu na kształt oczka:

  • Ciągłe.
  • Przerywane: punktowe i kreskowe.
  • Narożnikowe: ścięte lewe i prawe oraz zaokrąglone lewe i prawe.